Урлагийн ажилтны холбооныхон уржигдар буюу дөрөвдүгээр сарын 3-ны орой, харанхуй болохтой зэрэгцүүлэн амьд моддыг цаазаар авав. “Ялыг” Сүхбаатар дүүргийн ТҮК-ийнхэн очиж гүйцэтгэжээ. Тодорхой хэлбэл, тус холбооны байр Куба улсын ЭСЯ-ны байрны хойно, “Монреимпэкс” компанийн байрны урд талд байрладаг бөгөөд хашаанд нь ургаж байсан улиас, гацуур, хус, хар модыг тайраад хаячихаж. Тэд 60 айлын “Урлаг хотхон” нэртэй орон сууц барихын тулд 1960-1970-аад оны үед тарьж ургуулсан моддыг ийнхүү тасчиж хаясан нь энэ. Хүнээр бол ид насандаа ургаж буй моддыг хэрхэн огтолсныг харсан хэний ч сэтгэл өвдөхөөр дүр зураг энд харагдаж байна. Улаанбаатар хотын агаарыг цэвэршүүлж чийгшүүлдэг, бохирдлыг багасгаж, тоосжилтыг бууруулахад моднууд тодорхой үүрэг гүйцэтгэдэг. Бохирдлоос гадна их хотын дуу чимээг намсгах, өнгө үзэмж нэмэх гээд ширхэг модны экосистемд үзүүлэх ач холбогдлыг тоочоод барахгүй. Гэтэл манай урлагийн салбарын нэг төлөөлөл болсон эрхмүүд төвийн бяцхан цэцэрлэгийг хайр найргүй оршуулж орхив. Уг нь шөнөдөө, эсвэл үүрээр тайрдсыг зөөж хаяна хэмээн ТҮК-ийнхан амласан гэнэ. Гэвч амжаагүй бололтой, өчигдөр өдөр ийм царайтай байв.

 

МУИС-ийн Экологийн Боловсролын төвөөс “Экологийн орчин үеийн чиг хандлага, түүнийг сургалтанд нэвтрүүлэх нь” сэдэвт Ерөнхий Боловсролын Сургуулийн Биологи, экологи, байгаль шинжлэлийн багш нарын мэргэжил дээшлүүлэх сургалтыг 2012 оны 01  сарын 20-ны өдрөөс эхлэн зохион явуулна.

Бүртгэл:  01-р сарын 12-19 өдрүүдэд Экологийн боловсролын төв

Мэргэжлийн хүн хаана байна? Мэргэжлийн жижиг салбарын хүмүүст боломж бага байна. Улс төр, мэргэжлийн хүмүүсийн зохистой харьцаа баймаар байна. Дарга нь улс төрийн хүн байхад, дэд дарга нь мэргэжлийн байх г.м. Тухайлбал: 2007 онд Ойн тухай хууль батлагдаж Ойн төрийн зариргааны бие даасан нэгж байгуулагдахаар болж ЗГХА Ойн газрыг байгуулсан.

1. Монгол орны ихэнх нарийн мэргэжлийн салбарт цөөн хүн ажиллаж биеэ биенээ таньдаг. Тэдгээрийн толгойд олон жилийн өмнө ЗХУ-д мэргэшил эзэмшсэн өөрсдөөсөө өөр хүнийг хүлээн зөвшөөрвөл аяга хоолноос нь хуваалцана гэдгийг мэддэг /амьдрал ахуй нь сайн биш болохоор арга ч үгүй биз/ хэдхэн хүмүүс биеэ биенээ магтах, өөрсдөөсөө өөр чавдартай хүн байхгүй гэж бусдад ойлгуулах замаар нэр төрөө хамгаалагсад байх юм.

Тэдэнтэй үзээд байх гэхээр тэднээс сурах зүйл байгаад байдаг, чимээгүй яваад байхаар ингэж болоод байдаг юм гэж давраад байх, яаалтай ч билээ. Мөн тэд нэр төрөө хамгаалах үедээ, мөнгө төгрөгтэй холбоотой ажил дээр хэнийг оролцуулах, хэнийг оролцуулахгүйгээ сайн мэднэ. Эсрэг дуугарах хүнийг лав урихгүй. Энэ нь нэг талаас жижиг салбар хэрнээ хоорондоо эв муутайн зовлон, нөгөө талаас сайн мэддэг чавдарлаг мэргэжлийн хүнээ хүлээн зөвшөөрдөггүй хэрнээ сайн мэдэхгүй хүнийг хүлээн зөвшөөрөх сониуч, атаархуу Монгол хүний сэтгэхүйтэй ч холбоотой байх. Чадварлаг мэржилтнүүд бол байгаа.

2. Мэргэжлийн хүн хаана байна? Мэргэжлийн жижиг салбарын хүмүүст боломж бага байна. Улс төр, мэргэжлийн хүмүүсийн зохистой харьцаа баймаар байна. Дарга нь улс төрийн хүн байхад, дэд дарга нь мэргэжлийн байх г.м. Тухайлбал: 2007 онд Ойн тухай хууль батлагдаж Ойн төрийн зариргааны бие даасан нэгж байгуулагдахаар болж ЗГХА Ойн газрыг байгуулсан. Ингээд дарга нь математикийн багш мэргэжилтэй М.Тунгалаг /АН/, дэд дарга нь эдийн засагч мэргэжилтэй Д.Болдмягмар /УИХ-ын даргын хүү/ нар томилогдон ажиллаж байна.

Энэ хүмүүс ирээд дээр дурьдсанчлан хэдэн хүнд тендер, төсөл өгөх замаар амыг нь хаагаад төсвөөс хуваарилагдсан хөрөнгө мөнгийн өөртөө долигоносон хүмүүст өгөх байдлаар ажиллаж ирлээ. 4 жил тэвчээд хүлээхэд багагүй хугацаа бололтой. Олон хүний тэвчээр барагдаж зарлагдсан тендер, төсөлд хамрагдахын тулд даргад долигонохоос аргагүй болох юм. Дарга нарын хүүхдүүд, нэр хүнд нь унаж байгаа хүмүүс хэнд ч анзаарагдахгүй жижиг салбарын толгойд сууж 4 жилийг аятайхан өнгөөрөөдөг муу жишиг бүү тогтоосой билээ.

Мэргэжлийн бус хүмүүс, мэргэжлийн бус хүмүүсээр өөрсдийн багаа бүрдүүлэх нь тухайн мэргэжил эзэмшсэн олон залуусын сэтгэл зүйд том дарамт, сурах итгэлийг нь үгүй хийх илүү том аюултай. Аль ч жижиг салбарт мэргэжилтнүүд олноор бэлтгэгдэж, тэднээс бүхий л шатанд ажиллах боломжтой боловсон хүчний чадавхи бүрдсэн. Тухайлбал: Багаар бодоход 1500 ойн мэргэжлийн дипломтой мэргэжилтэн гадаад дотоодод бэлтгэгдсэн. Дээрх бэрхшээл олон салбарт байгааг өөрийн ажилладаг салбараар жишээ аван бичихийн оролдлоо.

Мэргэжлийн ажил нь олддог, даргад очиж долигонохгүйгээр мэргэжлээрээ амжилтанд хүрдэг ирээдүйг цогцлооё.

 

 

МОНГОЛ УЛСЫН ОЙН ҮНДЭСНИЙ БОДЛОГО

 

ОРШИЛ

Ойн бодлого нь тухайн улсын нийгэм-эдийн засаг, байгаль орчны бодлоготой уялдсан нийгмийн сайн сайхны төлөө ой модны нөөцийг хамгаалах, ашиглах, нөхөн сэргээх менежменттэй холбоотой асуудлаар ирээдүйд гаргах шийдвэр, хэрэгжүүлэх арга хэмжээг чиглүүлдэг, төрийн холбогдох байгууллагаар баталгаажсан үзэл баримтлал, үйл ажиллагааны чиглэл болдог.

Ойн бодлогын баримт бичиг гэдэг нь ойн бодлогын зарчим, стратегийн зорилго, зорилт, тэргүүлэх чиглэл, хэрэгжүүлэх арга хэрэгслэлийг тодорхойлсон баримт бичиг юм.

Төрийн болон төрийн бус байгууллага, иргэн, аж ахуйн нэгж, сургалт, эрдэм шинжилгээний байгууллага зэрэг олон талуудын оролцоог хангасан  санал асуулга, уулзалт, ярилцлага, санал шүүмжлэл явуулж, ойн салбарын ололт амжилт, одоогийн байдал, байгаль орчин, ойн салбартай холбоотой хууль, эрх зүйн орчин, улс орны хэмжээний бодлогын баримт бичиг, хөтөлбөрүүд, тэдгээрийн хэрэгжилтийн талаар хийсэн судалгаа, шинжилгээний ажлын үр дүнд Монгол орны ойн үндэсний бодлогын төсөл боловсруулав. 

 

I. ҮНДЭСЛЭЛ

 

I.1. Ойн бодлогын шинэчлэл хийх шаардлага, үндэслэл

 

             “Монгол Улсын үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлал”, “Монгол Улсын Мянганы хөгжлийн зорилтод суурилсан Үндэсний хөгжлийн цогц бодлого”, “Ойн тухай хууль” зэрэг улс орны хөгжлийн баримт бичиг нь Ойн үндэсний бодлого  боловсруулах үндэслэл болж байна. Ойн тухай үндэсний хөтөлбөр батлагдсанаас хойш 10 жил өнгөрч байгаа бөгөөд энэ хугацаанд дэлхийн цаг уурын дулаарал, манай оронд нүүрлэж байгаа цөлжилт, ойн хомсдол, эдийн засгийн үсрэнгүй өсөлт зэрэг хүчин зүйлээс шалтгаалан ойн үндэсний бодлогыг шинэчлэн боловсруулах шаардлага зүй ёсоор тавигдаж байна. Нөгөө талаас Дэлхийн ойн XIII их хурал 2010 онд Аргентиний нийслэл Буэнос-Айрес хотноо болж ойн талаар олон улсын хэмжээнд баримтлах бодлогыг шинээр тодорхойлж, түүнтэй холбоотойгоор НҮБ-ын ХХААБ-аас улс орон бүр өнөөгийн нөхцөлд нийцүүлэн ойн үндэсний бодлого боловсруулж хэрэгжүүлэх талаар зөвлөмж, заавар гаргаж, дэлхийн олон орон өөрийн орны ойн үндэсний бодлогыг баталгаажуулан хэрэгжүүлэх ажилд дэмжлэг үзүүлж байна.

 

I.2. Ойн нөөцийн өнөөгийн байдал

 

Монгол улсын ойн сангийн нийт талбай 18565.5 мян.га, үүнээс ойн талбай 17629.7 мян.га, ойн бус талбай 935.9 мян.га. Ойн талбайн дотор ой модоор бүрхэгдсэн талбай нь 12917.5 мян.га буюу нийт нутаг дэвсгэрийн 8.26 хувийг эзлэх ба тармаг ой 2997.3 мян.га, шатсан ой 1190.4 мян. га, мод бэлтгэсэн талбай 249.1 мян. га, хөнөөлт шавьжинд нэрвэгдсэн талбай 95.6 мян.га. Улсын хэмжээнд ойжуулалт хийх шаардлагатай нийт талбай 365.3 мян.га. Монгол Улсын ойн нийт нөөц 1313.4 сая м³ байна.

Монгол улсын “Ойн тухай” хуулинд ойн санг хамгаалалт, ашиглалтын хэлбэр, экологи-эдийн засгийн ач холбогдлыг харгалзан хамгаалалтын ба ашиглалтын гэсэн 2 бүсэд ангилсан. Монгол орны ойн сангийн нийт талбайн 82.9 хувийг хамгаалалтын бүсийн ой, 17.1 хувийг ашиглалтын бүсийн ой эзэлж байна.

    Ясан авдар 

 

Мөнгө ихтэй хүн зовдог юм гэнэ лээ

Мөдхөн дуусна гээд цуглуулдаг юм гэнэ лээ

Мөнхийн рашаан авна гэж хадгалдаг юм гэнэ лээ

Мөрийтэй тоглоод түүнийгээ алддаг юм гэнэ лээ 

 

Мөнгөгүй хүн амар байдаг гэнэ лээ

Мөнгө буусан өдөр саятан болдог юм гэнэ лээ

Мөнгө буусаны маргааш явган жирийлгээд

Мөрөөрөө тэр ажлаа хийдэг юм гэнэ лээ